Koroner Anjiyografi
Kalp damarlarındaki darlık ve tıkanıklıkların görüntülenmesi.
Uzmanlık Alanları
İzmir'de Girişimsel Kardiyoloji: Anjiyoplasti, Stent, TAVI
Prof. Dr. İstemihan Tengiz, kalp damarlarının kateter yoluyla görüntülenmesi ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Koroner anjiyografi, anjiyoplasti ve stent uygulamalarının yanı sıra kronik total oklüzyon (CTO) geçişi ve transkateter aort kapak implantasyonu (TAVI) gibi ileri girişimsel işlemleri Medicana International İzmir Hastanesi'nde uygulamaktadır.
Koroner anjiyografi nedir, kime yapılır?
Koroner anjiyografi, kalbi besleyen atardamarların ince bir kateter aracılığıyla kontrast madde verilerek röntgen altında görüntülenmesidir. Damarlardaki darlığın yerini, derecesini ve yaygınlığını doğrudan gösteren en kesin yöntemdir. İşlem lokal anestezi altında yapılır; hasta uyutulmaz, işlem boyunca uyanıktır ve genellikle 15-30 dakika sürer.
Anjiyografi kararı, şikâyetler ve önceki testlerin bütünü değerlendirilerek verilir. Devam eden veya tipik göğüs ağrısı, efor testi, miyokart perfüzyon sintigrafisi ya da koroner BT anjiyografide anlamlı bulgu, kalp krizi kuşkusu ve kalp yetersizliğinin nedeninin araştırılması başlıca endikasyonlardır. Şikâyeti ve risk göstergesi olmayan kişilerde tarama amacıyla yapılmaz.
İşlem öncesi hazırlık
İşlemden önce kan sayımı, böbrek fonksiyonları ve pıhtılaşma testleri kontrol edilir; genellikle 6-8 saatlik açlık istenir. Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları, şeker ilaçlarını ve bitkisel takviyeleri hekiminize bildirmeniz gerekir; bazılarının işlem öncesinde kesilmesi veya dozunun ayarlanması gerekebilir.
Kontrast maddeye veya iyoda karşı alerji öyküsü, böbrek yetersizliği ve gebelik olasılığı mutlaka önceden bildirilmelidir. Böbrek fonksiyonları sınırda olan hastalarda işlem öncesi ve sonrası damar yoluyla sıvı verilerek böbrek koruması sağlanır.
Anjiyoplasti ve stent (perkütan koroner girişim)
Anjiyografide anlamlı darlık saptanırsa, aynı seansta veya ayrı bir seansta balon ve stent ile tedavi uygulanabilir. Darlığın bulunduğu bölgeye ilerletilen balon şişirilerek damar genişletilir, ardından damarın yeniden daralmasını önlemek için genellikle ilaç kaplı stent yerleştirilir. Günümüzde kullanılan ilaç salınımlı stentler, eski çıplak metal stentlere kıyasla yeniden darlık riskini belirgin biçimde azaltır.
Her darlık stent gerektirmez. Görüntüde orta derecede görünen darlıkların kalp kasına gerçekten kan akımı kısıtlaması yapıp yapmadığı, basınç teli ile yapılan FFR veya iFR ölçümleriyle değerlendirilir. Damar içi ultrason (IVUS) ve optik koherens tomografi (OCT), plak yapısının incelenmesi ve stentin doğru boyutlandırılıp tam yerleşmesi için kullanılır.
Kronik total oklüzyon (CTO) ve ileri işlemler
Bir koroner damarın üç aydan uzun süredir tamamen tıkalı olması kronik total oklüzyon olarak adlandırılır. Bu lezyonların kateterle geçilmesi özel teller, mikrokateterler ve ileri teknikler gerektiren, standart anjiyoplastiye göre daha uzun süren işlemlerdir. Amaç, ilaç tedavisine rağmen devam eden göğüs ağrısını gidermek ve canlı ancak yetersiz beslenen kalp kasına kan akımını yeniden sağlamaktır.
Girişimsel kardiyolojinin kapsamı koroner damarlarla sınırlı değildir. Transkateter aort kapak implantasyonu (TAVI), daralmış kapakların balonla genişletilmesi, karotis stent ve karın aort anevrizmasının endovasküler onarımı (EVAR) da aynı kateter laboratuvarında, açık cerrahiye gerek kalmadan uygulanan işlemlerdir.
İşlem sonrası: iyileşme ve ilaçlar
Bilekten (radiyal) yapılan işlemlerden sonra hasta birkaç saat içinde ayağa kalkabilir ve çoğunlukla aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilir. Kasıktan (femoral) yapılan işlemlerde birkaç saatlik yatak istirahati gerekir. Giriş yerinde morarma ve hafif hassasiyet olağandır; şişlik, artan ağrı, ateş veya kanama durumunda merkeze başvurulmalıdır.
Stent yerleştirilen hastalarda stent içinde pıhtı oluşmasını önlemek için asetilsalisilik asit ile birlikte ikinci bir kan sulandırıcının belirli bir süre kullanılması zorunludur. Bu sürenin uzunluğu, işlemin akut kalp krizi nedeniyle mi yoksa kararlı hastalık nedeniyle mi yapıldığına ve kanama riskine göre belirlenir. Bu ilaçların hekime danışmadan kesilmesi, hayatı tehdit eden stent trombozuna yol açabilir.
Riskler ve komplikasyonlar
Koroner anjiyografi deneyimli merkezlerde düşük riskli bir işlemdir; ciddi komplikasyon oranı yüzde birin altındadır. En sık görülenler giriş yerinde morarma ve hematomdur. Nadiren kontrast maddeye bağlı alerjik reaksiyon, böbrek fonksiyonlarında geçici bozulma, damar yaralanması, ritim bozukluğu, kalp krizi veya inme görülebilir.
Riskin düzeyi hastanın yaşına, böbrek fonksiyonlarına, damar yapısına ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir. Bu nedenle her hastada işlemin beklenen faydası ile olası riski birlikte değerlendirilir ve karar hastayla paylaşılarak verilir.
Stent mi, bypass mı, ilaç mı?
Kararlı koroner arter hastalığında ilk basamak, güçlü ilaç tedavisi ve risk faktörlerinin kontrolüdür; girişim, ilaca rağmen süren şikâyetlerde veya geniş bir alanda iskemi gösterilen hastalarda gündeme gelir. Buna karşılık akut kalp krizinde tıkalı damarın en kısa sürede açılması hayat kurtarıcıdır ve zaman kaybedilmemelidir.
Sol ana koroner tutulumu, üç damar hastalığı, şeker hastalığının eşlik ettiği yaygın lezyonlar ve kalp fonksiyonunun düşük olduğu durumlarda seçenekler kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte değerlendirdiği kalp ekibi (Heart Team) toplantısında ele alınır. Amaç, damar anatomisine ve hastanın genel durumuna en uygun yöntemi seçmektir.
Uygulanan İşlemler
Anjiyoplasti ve Stent
Tıkalı damarların balon ve stent ile açılması (PKG).
TAVI
Transkateter aort kapak implantasyonu — açık cerrahi olmadan kapak değişimi.
CTO
Kronik total oklüzyon — tamamen tıkalı damarların geçilmesi.
Balon Valvüloplasti
Daralmış kalp kapaklarının balon ile genişletilmesi.
EVAR
Abdominal aort anevrizmasının endovasküler onarımı.
Sık Sorulan Sorular
Anjiyo ağrılı bir işlem mi?
Giriş yerine yapılan lokal anestezi iğnesi dışında ağrı beklenmez. Kontrast madde verilirken kısa süreli sıcaklık hissi olabilir. Balon şişirildiği anda birkaç saniye süren göğüs baskısı hissedilebilir; bu geçicidir. İşlem boyunca uyanık olursunuz ve ekiple iletişim kurabilirsiniz.
Bilekten mi kasıktan mı yapılmalı?
Mümkün olan her durumda bilekten (radiyal) giriş tercih edilir; kanama riski daha düşüktür, hasta daha erken ayağa kalkar ve konfor belirgin biçimde daha iyidir. Bilek atardamarının yapısı uygun değilse, çok ileri teknik gerektiren işlemlerde veya daha kalın kateter gerektiğinde kasıktan giriş yapılır.
Stent taktırdıktan sonra ilaçları ne kadar kullanmam gerekir?
İkili kan sulandırıcı tedavinin süresi işlemin nedenine ve kanama riskinize göre belirlenir; kararlı hastalıkta genellikle daha kısa, kalp krizi sonrasında daha uzun tutulur. Asetilsalisilik asit ise çoğu hastada süresiz devam eder. Süreyi yalnızca işlemi yapan hekiminiz belirleyebilir; diş çekimi veya ameliyat öncesinde bile ilacı kendi kararınızla kesmeyin, önce hekiminize danışın.
Stentin ömrü ne kadar?
Stent damar duvarına yerleşir ve çıkarılmaz; kalıcıdır. Asıl mesele stentin içinde yeniden darlık ya da damarın başka bir bölgesinde yeni plak gelişmesidir. Bu riski en aza indiren şey ilaçların düzenli kullanımı, kolesterol ve tansiyon hedeflerine ulaşılması, sigaranın bırakılması ve şeker kontrolüdür.
İşlemden sonra ne zaman işe ve araç kullanmaya dönebilirim?
Tanısal anjiyografiden sonra çoğu hasta 2-3 gün içinde günlük yaşamına döner. Stent uygulanan kararlı hastalarda bu süre genellikle bir haftadır. Kalp krizi geçirmiş hastalarda dönüş süresi kalp kasındaki hasara göre değişir ve kişiye özel planlanır. Ağır kaldırma ve zorlu fiziksel aktivite için hekiminizin onayını bekleyin.
Anjiyo yerine ilaçla tedavi mümkün mü?
Kararlı koroner arter hastalığında evet; birçok hastada güçlü ilaç tedavisi ve risk faktörü kontrolü ile şikâyetler giderilebilir ve girişim gerekmeyebilir. Ancak akut kalp krizinde ya da ilaca rağmen süren, günlük yaşamı kısıtlayan şikâyetlerde girişimsel tedavi öne çıkar. Bu karar, testlerin bütünü ve sizin tercihleriniz değerlendirilerek verilir.
İçerik Prof. Dr. İstemihan Tengiz tarafından gözden geçirilmiştir. Son gözden geçirme:
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Şikâyetleriniz için lütfen hekiminize başvurun.